İstanbul'un bazı apartmanları, taş ve betondan çok daha fazlasını taşır. Bir ailenin yükselişini, bir dönemin yaşam tarzını, hatta bir ülkenin siyasi kırılma anlarını aynı cephenin ardında saklarlar. Sadıklar Apartmanı, Şişli'nin Cumhuriyet'le birlikte filizlenen şehirli burjuvazisini en saf haliyle yansıtan yapılardan biri olarak, bu sessiz tanıkların en çarpıcılarından biriydi. Kimi kaynaklarda Sadıkoğlu Apartmanı olarak da anılan bu bina, mermer girişi, vitraylı merdiven holü ve hizmetli trafiğine göre kurgulanmış daire planlarıyla Şişli'deki "lüküs hayat"ın mimari karşılığı sayıldı. Kurucu ailesinin hikâyesi, içinden geçen ünlü isimler ve korunma mücadelesiyle Sadıklar Apartmanı bugün, yokluğuyla bile İstanbul mimarlık tarihinin en çok konuşulan konutlarından biri. Sadıklar Apartmanı, Halaskargazi Caddesi'nde, Şişli Camii meydanına açılmadan hemen önce sağda, Doktor Şevket Bey Sokağı'nın köşesinde yükseliyordu.

Şişli portföylerimiz için tıklayınız.

Sadıklar Apartmanı'nın Tarihçesi: Şişli'nin Köşkler Devri ve Sadıkoğlu Arsası

Sadıklar Apartmanı'nın hikâyesi, apartmandan önce bir köşkle başlar. Sadıkoğlu ailesinin büyüğü Ruşen Sadıkoğlu, bugünkü apartman parselinin hemen arkasında İtalyan mimar Giulio Mongeri'ye bir köşk tasarlatmıştı. Aile belleğine göre bu köşkün arsasını Ruşen Bey'e yine Karadenizli bir armatör olan Kırzade Şevki Bey satmıştı. Kırzade Şevki Bey, bugün İKSV'nin merkezi olan Deniz Palas'ı yaptıran isimdir. Aynı çevrede, aynı meslekten iki ailenin izleri böylece iç içe geçer. 

Şişli, 20. yüzyılın ilk yarısında bahçeli köşklerden apartman yaşamına geçişin en belirgin yaşandığı semtlerden biriydi. Halaskârgazi Caddesi boyunca yükselen yeni yapılar, köşk bahçelerinin yerini alırken, İstanbul'un varlıklı aileleri de şehirli ve modern bir yaşam kurgusuna yöneliyordu. Sadıkoğlu ailesinin hikâyesi, bu dönüşümün adeta küçük bir modeliydi. Köşkün cadde tarafına yeni apartmanlar yapılınca, üç erkek evlat, Şadan, Akif ve Talat Beyler, ailenin yeni hayat tarzına geçişini simgeleyen Sadıklar Apartmanı'na taşındı. Her Umut Ortak Arar

Köşkün sonraki serüveni de Şişli'nin değişen yüzünü anlatır. Aile anlatısına göre köşk bir dönem Ataman Kliniği olarak kullanıldı. Bugün Bozlu Art Project adıyla bir kültür merkezi olarak yaşamını sürdürüyor. 

Sadıkoğlu Ailesi ve İlk İnşa: 1945-1947

Sadıkoğlu ailesi, Karadeniz kökenli bir armatör ailesiydi. Denizcilikten gelen servet, 1940'larda Şişli'de kendi adını taşıyan bir apartmana dönüştü. Aile bu projeyi, dönemin İstanbul burjuvazisinin gözde mimarlarından Emin Necip Uzman'a emanet etti.

Emin Necip Uzman, 1911'de İstanbul'da doğmuş, İstanbul Erkek Lisesi'nin ardından 1936'da Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Bölümü'nden mezun olmuştu. Almanya'da Fritz August Breuhaus de Groot'un atölyesinde staj yapmış, savaş başlayınca yurda dönerek İTÜ'de Holzmeister'in asistanı olarak çalışmıştı. Mimarlık tarihçisi Uğur Tanyeli, Uzman'ı Rükneddin Güney ile birlikte dönemin iki "İstanbul mimarı"ndan biri olarak tanımlar. Bu nitelemeyle kastedilen, devletten pek iş almayan, kariyerini İstanbul'daki yüksek burjuvazinin tasarım ihtiyaçlarına odaklamış bir mimar profilidir.

Sadıklar Apartmanı, 1945-47 arasında tasarlanmış ve kısa sürede mimarlık çevrelerinin dikkatini çekmiştir. Bina, Mimarlar Odası'nın yayın organı Arkitekt dergisinin 1951 tarihli sayısında Emin Necip Uzman imzasıyla yayımlandı. Bu yayın bugün Sadıklar Apartmanı'nın özgün haline dair en değerli belgelerden biridir.

Sadıklar'dan Sadıkoğlu'na: Bir Binanın Adları ve Kardeşleri

Sadıklar Apartmanı, adını doğrudan onu yaptıran aileden alır. Sadıkoğlu ailesinin mensupları için kullanılan "Sadıklar" ve "Sadıkoğulları" ifadeleri, binanın adında da birbirinin yerine geçer. Mimar Ertuğ Uçar'ın anlatımında yapı yer yer Sadıkoğlu Apartmanı olarak anılır. Emin Necip Uzman'ın iş listelerinde ise "Sadıklar Apartmanı 1 (1945)" kaydıyla yer alır. Bu numaralandırmanın bir anlamı var. Ailenin torunu Rahşan Sadıkoğlu Granit'in anlatımına göre babası ve amcaları aynı mahallede üç ayrı Sadıklar Apartmanı inşa ettirmişti. Bu yazının konusu, Halaskârgazi Caddesi köşesindeki ve ailenin yaşam merkezi olan yapıdır. Aynı adı taşıyan Suadiye'deki Sadıklar Apartmanı ise bambaşka bir yapıdır ve bu hikâyeyle ilişkisi yoktur. 

Bir ailenin katlara yazılmış hiyerarşisi: Sadıkoğlu kardeşler, binaya taşındıklarında aile düzenini katlara taşıdı. Anlatılanlara göre büyükbaba Ruşen Bey'in alt katlarına yaş sıralamasına göre yerleştiler: en büyük üstte, en küçük altta. Ruşen Bey ise bu düzeni uzun süre göremedi ve 52 yaşında, erken sayılabilecek bir yaşta hayata veda etti. 

Mimari Özellikler: Şişli'de Bir "Lüküs Hayat" Kurgusu

Köşeyi Tutan Güçlü Bir Kütle: Plan ve Katlar

Sadıklar Apartmanı, Halaskârgazi Caddesi ile Doktor Şevket Bey Sokağı'nın kesiştiği köşeyi kararlı bir kütleyle tutuyordu. Foto Sender'in Arkitekt için çektiği 1951 tarihli fotoğraflar, binanın yüksek giriş üzeri 5 katlı olduğunu, onu 7 katlı hale getiren son iki katın sonradan eklendiğini gösterir. 

Arkitekt'te yayımlanan bilgilere göre Sadıklar Apartmanı 670 metrekarelik bir inşaat alanına sahipti. Altı katın üçünde üçer daire, diğer üçünde biri büyük olmak üzere ikişer daire bulunuyordu. Malzeme ve işçilikte oldukça titiz davranılmıştı. Bu plan kurgusu, farklı büyüklükteki ailelere hitap eden, esnek ama her ölçekte prestijli bir konut programına işaret eder. Binanın zemininde ayrıca bir pasaj yer alıyordu. Bu pasaj, zamanla Sadıklar Pasajı olarak da anıldı. 

Mermer Baza, Vitraylar ve Görkemli Merdiven Holü

Emin Necip Uzman'ın mimari dili, gösterişi ayrıntıda arayan, cephede ise ölçülü kalan bir modernizmdi. Sadıklar Apartmanı, sokağa blok mermer bir baza ile oturuyor, yükseltilmiş girişiyle caddeden belirgin biçimde ayrışıyordu. İçeride vitraylar ve mermer panolarla süslü bir giriş, heybetli bir merdiven holü ve geniş pencereleri şehre açılan büyük daireler vardı. Girişin en değerli parçası ise bir sanat eseriydi. Armatör aile, apartmanın girişi için bir yelkenlinin resmedildiği vitray pano ısmarlamıştı. Bu eser, vitray ve mozaik ustası, karikatürist Mazhar Nazım Resmor imzasını taşıyordu. Resmor'un Markiz Pastanesi, Beyti ve Yalova Atatürk Köşkü'nde de cam süsleme eserleri bulunur. Pano 2010'larda hâlâ yerindeydi. Bugün nerede olduğu bilinmiyor. Uzman'ın imza detayları, İpekçi ailesi için tasarladığı Bronz Sokak'taki Başarı Apartmanı ile kıyaslandığında daha net okunur. İki yapıda da güçlü ve tok kütleyi sokağa oturtan mermer baza, yüksek giriş, cephe düzeni, servis merdivenleri ve modern şehirli yaşam için ince düşünülmüş daire planları ortaktır. 

Hizmetli Trafiğine Göre Kurgulanmış Daireler

Sadıklar Apartmanı'nı gerçekten ayrıcalıklı kılan, görünmeyen yüzüydü. Bina, dönemin konak düzenini apartman ölçeğine taşıyordu. Arka otoparka açılan bodrum katta uşak, şoför ve hizmetliler için daireler, asansör ve servis merdiveni bulunuyordu. 

2007'de ofislerini binanın yedinci katına taşıyan Teğet Mimarlık ekibi, dairelerin iç düzenini yıllar içinde keşfetti. Ertuğ Uçar'ın anlatımıyla dairelerde bronz aslan başlı kapı tokmağı, renkli mermer giriş holü, mutfak, salon ve koridor arasında hizmetli trafiği için ayrılmış bar kapıları, aynalı mermer küvet, turkuvaz ve su yeşili karolar, gömme dolaplar, ahşap panolu şömineli yemek odası, kiler ve çöp bacası yer alıyordu. Bu liste, 1940'ların İstanbul'unda lüksün nasıl tanımlandığını bugün hâlâ en iyi anlatan envanterlerden biridir. 

İlk Sakinler: Armatörler, Şehirli Aileler ve Bir Aile Apartmanı

Sadıklar Apartmanı, ilk yıllarında bir kira yatırımından çok bir aile yuvasıydı. Sadıkoğlu kardeşler ve aileleri, Mongeri köşkünden bu modern apartmana geçerek aynı çatı altında, katlara bölünmüş bir aile düzeni kurdu. Rahşan Sadıkoğlu Granit, köşkte doğduğunu, ardından ailesiyle köşedeki apartmana taşındığını ve evlendiğini anlatır. Rahşan Hanım, Can Yayınları'nın başındaki Ali Granit'in annesi ve 2020'de kaybettiğimiz efsane basketbolcu ve antrenör Yalçın Granit'in eşidir. 

Binanın sakin profili, Şişli'nin o yıllarda üstlendiği rolü de yansıtıyordu. Halaskârgazi Caddesi, Cumhuriyet'in yeni şehirli seçkinlerinin tercih ettiği bir yaşam güzergâhına dönüşmüştü. Sadıklar Apartmanı ise bu güzergâhın köşe taşlarından biri olarak, armatör servetinin, modern mimarinin ve şehirli görgünün aynı adreste buluştuğu nadir yapılardandı.

Siyasetten Sahneye: Ünlü Sakinler ve Kültürel Hafıza

Sadıklar Apartmanı'nın en çok konuşulan sayfası, Türkiye'nin yakın siyasi tarihine düşülen nottur. ANAP'ın kuruluş çalışmalarını Turgut Özal bu binadaki evinde yürüttü. 1980 darbesinin ardından yapılacak 1983 seçimleri öncesinde politikacılar apartmanın kapısını aşındırdı. Rivayete göre Anadolu Ajansı arşivindeki, Özal'ın eşi Semra Özal ile kahvaltı ettiği 1983 tarihli ünlü fotoğraf da bu apartmandaki evde çekilmiştir. Bu bilgi kesin olarak doğrulanmış değildir ancak araştırmacılar tarafından yüksek olasılık olarak kabul edilir. 

Binanın kültür dünyasıyla bağı da güçlüdür. Teyitsiz ama sıkça anlatılan bir hatıraya göre usta söz yazarı ve oyuncu Aysel Gürel, 1990'ların sonunda bu apartmanın ikinci katındaki bir dairede yaşamıştır. Aynı anlatıya göre Sadıkoğlu ailesi, eski tanışıklıkları nedeniyle daireyi Gürel'e kira almadan vermişti. Gürel'in çocukluğunun Trabzon'da geçmesi, ailelerin Karadeniz üzerinden tanışmış olabileceği yorumuna da kapı aralar. Bu bağlantı da bir tahmin olarak kalır.

Sadıklar Apartmanı'nın bir de edebî lakabı vardır. Cemal Reşit Rey'in 1933 tarihli operetti Lüküs Hayat'ta Şişli'de bir apartman dairesi, otomobiller, hizmetkârlar ve davetlerle süslü bir zenginlik düşünün simgesidir. Operet binadan yaklaşık on yıl önce sahnelendiği için bina şarkıda doğrudan anılmaz. Yine de Sadıklar Apartmanı, Ertuğ Uçar'ın deyişiyle şarkıdaki "apartıman"ın ta kendisi sayılacak kadar bu hayalin somut karşılığı olarak görülür. Şarkının söz yazarlığı konusunda da ilginç bir tartışma vardır. Güftenin Ekrem Reşit Rey'e ait olduğu düşünülürken, 2017'de yapılan bir söyleşide sözlerin Nazım Hikmet'e ait olduğu iddia edildi. 

Korunma Mücadelesi ve Kayıp: Tescilden Yıkıma

Sadıklar Apartmanı'nın son perdesi, İstanbul'daki modern mirasın kırılganlığını gösteren bir örnek olarak mimarlık çevrelerinde hâlâ anılıyor. Uçar'ın anlatımına göre ailenin son nesilleri dairelerini birer birer sattı ve 2010'ların başında daireler tek bir firmada toplandı. Amaç binayı yıkıp yerine otel yapmaktı. Basına yansıyan haberlere göre binayı satın alan firma, tescilli yapıyı depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle Afet Yasası kapsamında yıkmayı planladı ve kiracıların su ve doğalgazını keserek 60 gün içinde tahliye talep etti. 

Teğet Mimarlık ekibi binayı terk etmedi. İTÜ Restorasyon Bölümü'nden Prof. Yıldız Salman'ın desteğiyle hazırlanan belgelerle Koruma Kurulu'na başvuruldu. Yapı, 2013'te alınan kararla korunması gereken ikinci derece kültür varlığı olarak tescil edildi. Ancak tescil, binayı kurtarmaya yetmedi. Sadıklar Apartmanı yıkıldı ve yerine, cephe oranlarıyla onu hatırlatan bir otel yapıldı. Mermer baza, vitraylar, merdiven holü ve pasaj, özgün malzemeleriyle birlikte yok oldu. 

Bugün Şişli'de Yaşamak: Hafızası Olan Bir Semtte Yatırım

Sadıklar Apartmanı artık yerinde olmasa da hikâyesi, Şişli'de tarihi ve karakterli bir konutun neden bu kadar değerli olduğunu açıkça anlatır. Şişli, Halaskârgazi Caddesi çevresinde hâlâ 1930'lar ile 1960'lar arasında inşa edilmiş, yüksek tavanlı, geniş planlı ve nitelikli malzemeyle yapılmış apartmanlara ev sahipliği yapıyor. Bu yapılardaki daireler, günümüzün standartlaşmış rezidanslarından belirgin biçimde ayrışır.

Sadıklar Apartmanı örneği, yatırımcıya önemli bir ders de verir. Özgün mimari detaylarını korumuş, yapısal olarak güçlendirilmiş ve belgelenmiş tarihi daireler, hem yaşam kalitesi hem değer istikrarı açısından ayrı bir segment oluşturur. Nişantaşı, Teşvikiye, Bomonti ve Harbiye ile iç içe geçen bu bölge, metro erişimi, kültür mekânları, butik restoranları ve iş merkezlerine yakınlığıyla hem oturum hem kira getirisi hedefleyen yatırımcılar için güçlü bir adres olmayı sürdürüyor.

Sadıklar Apartmanı, İstanbul'un taşa ve betona yazılmış hafızasının ne kadar kırılgan olabileceğini gösteren bir tanıktır. Karadeniz'den gelen bir armatör servetinin Şişli'nin köşesinde modern bir yuvaya dönüştüğü, bir ailenin katlara yerleştiği, bir siyasi hareketin salonlarında filizlendiği bu bina, bugün yalnızca fotoğraflarda, dergi sayfalarında ve onu yaşayanların anlatılarında sürüyor. Yine de Sadıklar Apartmanı'nın hikâyesi bitmiş değil. Her korunan tarihi apartmanda, Şişli'de bir zamanlar yaşanan o incelikli şehir hayatının izi yeniden yaşamaya devam ediyor.

Space İstanbul ile Şişli ve Çevresinde Doğru Adres

Bugün "Şişli satılık daire", "Nişantaşı satılık daire", "Şişli kiralık daire" ve "tarihi apartman satılık" aramalarında öne çıkan bölgeler, Sadıklar Apartmanı'nın temsil ettiği şehirli yaşam kültürünü hâlâ taşıyor. Halaskârgazi Caddesi'nden Teşvikiye'ye, Bomonti'den Harbiye'ye uzanan bu çevrede özgün mimarisini korumuş tarihi apartmanlar, yüksek tavanlı ve geniş planlı daireler ile nitelikli yeni projeler, hem oturum hem yatırım için ayrıcalıklı seçenekler sunuyor. Doğru daireyi bulmak, yapının tarihini, tescil durumunu, yapısal güvenliğini ve gelecekteki değerini birlikte okuyabilmeyi gerektirir.

Space İstanbul olarak, Şişli, Nişantaşı ve çevresinde satılık ve kiralık daire arayan yatırımcı ve alıcılara, 20 yılı aşkın sektör deneyimimiz ve 40'a yakın danışman kadromuzla rehberlik ediyoruz. Tarihi bir apartmanda yaşam ya da bölgede kalıcı değer taşıyan bir yatırım kararı vermeyi düşünüyorsanız, size özel satılık ve kiralık portföylerimizi değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Şişli portföylerimiz için tıklayınız.

Sıkça Sorulan Sorular

Sadıklar Apartmanı nerededir?
Sadıklar Apartmanı, İstanbul'un Şişli ilçesinde, Halaskârgazi Caddesi ile Doktor Şevket Bey Sokağı'nın köşesinde, Şişli Camii meydanına varmadan hemen önce yer alıyordu. Bina bugün ayakta değildir. Tescilli olmasına rağmen 2010'larda yıkılmış, yerine bir otel inşa edilmiştir.

Sadıklar Apartmanı ne zaman ve kim tarafından yapıldı?
Sadıklar Apartmanı, 1945-1947 yılları arasında mimar Emin Necip Uzman tarafından Karadenizli armatör Sadıkoğlu ailesi için tasarlandı. Bina, özgün haliyle 1951 yılında Arkitekt dergisinde yayımlandı ve Erken Cumhuriyet dönemi konut mimarisinin önemli örneklerinden biri olarak kabul edildi.

Sadıklar Apartmanı'nın başka bir adı var mı?
Evet. Bina, kurucu aileden dolayı Sadıkoğlu Apartmanı olarak da anılır. Mimarın iş listelerinde "Sadıklar Apartmanı 1" olarak geçer. Aynı ailenin mahallede üç ayrı apartmanı bulunduğu aktarılır. Suadiye'deki aynı adlı yapı ise farklı bir binadır ve bu hikâyeyle ilişkili değildir.

Sadıklar Apartmanı'nda hangi ünlüler yaşadı?
Turgut Özal, ANAP'ın kuruluş çalışmalarını bu apartmandaki evinde yürütmüştür. Teyitsiz bir hatıraya göre Aysel Gürel de bir dönem binada yaşamıştır. Ailenin torunu Rahşan Sadıkoğlu Granit ise hemen arkadaki köşkte doğmuş, daha sonra ailesiyle bu apartmana taşınmıştır.

Sadıklar Apartmanı neden yıkıldı?
Binayı satın alan firma, yapıyı depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle Afet Yasası kapsamında yıkıp yerine otel yapmayı planladı. Mimarların başvurusuyla bina 2013'te ikinci derece kültür varlığı olarak tescil edildi. Ancak bu karar da yıkımı engelleyemedi ve özgün iç mimari tamamen kayboldu.

#hadıklarapartmanı #sadıklarapartmanı #sadıkoğluapartmanı #sadıklarapartmanışişli #eminnecipuzman #şişlideapartıman #lüküshayat #şişlisatılıkdaire #nişantaşısatılıkdaire #şişlikiralıkdaire #istanbulapartmanları #spaceistanbul